chili tigɛ .
chili tigɛ .
chili cut – a gɛlɛn ni a dajilen bɛ kɛ .
Chili Cut ye fɛn ye min bɛ kɛ ni fɛn sumalen ye min dilannen don ni kilisi ye min sugandira koɲuman, ka ja ni dɔnniya ye, ka sɔrɔ ka tigɛ ka kɛ fɛn misɛnninw ye minnu ka nɔgɔn. Dafalen don walasa ka i ka dumuniw daji ni u funteni bonya, Chili Cut bɛ kick rich, spicy dɔ fara a kan ka kɛɲɛ ni furakɛcogo suguya bɛɛ ye. I mana kɛ so tobilikɛla ye wo, i kɛra tobilikɛla ŋana ye wo, nin kilisi min bɛ se ka kɛ fɛn caman ye, o ye fɛn nafamaba ye i ka kasabɔlan kan.
Fɛn minnu bɛ kɛ ka fɛnw dilan .:
A ka ɲi kosɛbɛ: A dilannen don ni kilisi suguya caman ye, kilisi tigɛlen bɛ baara kɛ ka ɲɛ walasa k’a kulɛri ɲɛnama mara, a dacogo, ani funteni jugumanba.
A kɛcogo caman na: Chili tigɛcogo ka ɲi kosɛbɛ dumuni suguya caman na, k’a ta kariw la, shɔw la, ani sumanw na ka taa a bila fɛnw na minnu bɛ kɛ ka fɛnw wuli, ka u kɛ fɛnw ye minnu bɛ kɛ ka fɛnw kɛ. A yɔrɔ misɛnninw bɛ i ka dumuniw don ni funteni juguman ye, min bɛ sisi, min dafalen don mɔgɔ minnu bɛ kasa duman dɔɔnin kanu.
A ka nɔgɔn ani a labɛnnen don ka baara kɛ ni a ye: Chili Cut bɛ na ni chili jalen kuuru ye, o bɛ na ni a sɔgɔli ye ka kɔn a ɲɛ, o b’a to a ka nɔgɔn ka dɔ fara i ka tobili kan k’a sɔrɔ i ma tigɛ walima ka sɔgɔsɔgɔ.
Funteni basigilen : Chili tigɛ bɛ funteni hakɛ dafalen di, ka tulumafɛn hakɛ bɛnnen fara a kan walasa ka aw ka dumuniw bonya k’a sɔrɔ aw ma fanga sɔrɔ u kan. A fanga bɛ se ka ladilan nɔgɔya la walasa a ka bɛn i yɛrɛ diya ma.
Kɛnɛya nafa: kilisi kilisi ka ca witamini C la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la witamini C, ani farikolo tangalanw. Kapisayisini bɛ u la, o ye fɛn ye min bɛ dɔn a ka banakisɛfagalanw fɛ ani a bɛ se ka farikoloɲɛnajɛ fanga bonya. Chili tigɛ tɛ dɔrɔn ka fara i ka dumuniw kan nka a bɛ se ka kɛnɛya nafa suguya caman fana di.
Foroko: A bɛ sɔrɔ foroko minnu bɛ se ka datugu kokura, Chili Cut bɛ to kɛnɛya la ani a bɛ a fanga mara, a labɛnnen don ka i ka tobili kɛ waati o waati n’i mago bɛ a la.
Aw bɛ aw ka dumunikɛcogo daɲɛw kɔrɔta ni kilisi tigɛlen ye min ka gɛlɛn ani min tɛ se ka bali, o ye fɛn dafalen ye min bɛ funteni lakika, timiman negelafɛn nege don mɔgɔ la.
Chili pepinɛri ka sɔgɔli sababu bɛ bɔ fɔlɔ kemikɛlifɛn dɔ la min bɛ wele ko capsaicin, o de bɛ jeninida in sababuya ni an bɛ kilisi dun. Hali ni kapisayisini bɛ sɔrɔ kilisi bɛɛ la, pepinɛri yɔrɔ minnu ka gɛlɛn kosɛbɛ, olu ye denso ye (a bɛ fɔ fana ko membrane walima pith) ani, ka dɔgɔya, pepinɛri sogo. Chili yɔrɔ kelen-kelen bɛɛ jɔyɔrɔ faamuyali bɛ se k’i dɛmɛ ka funteni kunbɛn ka ɲɛ i ka tobili la walima k’a dɔn i ka kan ka yɔrɔ minnu bɔ n’i b’a fɛ ka dɔ bɔ fɛnɲɛnamafagalanw na.
1.Placenta (Membrane/Pith) – Yɔrɔ min bɛ wele ko Hotspot .
Denso, a bɛ fɔ fana ko pith walima membrane, o ye chili pepinɛri yɔrɔ ye min bɛ kisɛw minɛ. Nin fɛn finman, sogoma in de bɛ kɛ yɔrɔ min na, kapisayini hakɛ caman bɛ sɔrɔ yen. Kapisiyini bɛ sɔrɔ jiri fɛ walasa k’a kisɛw tanga baganw ma. Kapisayisini bɛ sɔrɔ denso kɔnɔ a hakɛ la min ka bon kosɛbɛ ka tɛmɛ pepinɛri tɔ kan. O de kosɔn, nin ye kilisi yɔrɔ ye min ka gɛlɛn kosɛbɛ, wa kapisayini hakɛ min bɛ denso kɔnɔ, o de bɛ pepinɛri funteni hakɛ bɛɛ lajɛlen dɔn kosɛbɛ.
Sumaya min bɛ Bɔ denso la, o de bɛ chili peppers (jiriw) Di u ma u ka jeninida la. Kapisiyini bɛ siri dimi sɔrɔyɔrɔw la da la ani kan kan, ka funteni walima jeninida daminɛ. A suguya ka suma kosɛbɛ i n’a fɔ jinɛw (Bhut Jolokia) walima Carolina Reapers, denso bɛ se ka funteni sɔrɔ siɲɛ caman ka tɛmɛ suguya nɔgɔmanw kan i n’a fɔ jalapenos walima bell peppers. O la, n’aw b’a fɛ ka kilisi dɔ funteni dɔgɔya, ka denso bɔ, o bɛ se ka sɔgɔsɔgɔninjɛ jigin kosɛbɛ.
2. chili sogo – funteni nɔgɔman .
Chili pepinɛri sogo walima a kɛnɛma, k’a sɔrɔ a bɛ kɛ ni kapisayisini dɔw ye hali bi, a ka ca a la, a ka dɔgɔn kosɛbɛ ka tɛmɛ denso kan. Pepinɛri sogo ye pɔmutɛri daji fanba (i n’a fɔ dumuni duman, sisi, walima jiridenw) bɛ sɔrɔ yɔrɔ min na. Hali ni kapisasini dɔw bɛ sogo in na, a hakɛ bɛ dɔgɔya kosɛbɛ, o la a bɛ funteni nɔgɔman di, hali tuma dɔw la, a ka di, ni i ye a suma ni jeninida gɛlɛn ye min bɛ bɔ denso la.
I bɛ funteni min sɔrɔ pepinɛri sogo la, o bɛ bɔ chili suguya la. Misali la, bɛlɛkisɛ dɔ, n’o ye kapisiki suguya ye, a bɛ fɔ ko kapisiyini tɛ a la fewu, wa a ka nɔgɔn pewu. Faan wɛrɛ fɛ, jalapeno bɛ ni kapisayisini caman ye sogo la, o b’a to a bɛ kɛ fɛn ye min ka jugu kosɛbɛ. A ka c’a la, a bɛ kɛ ni chili pepper ye, a bɛna kɛ ni kapisayisini ye ka caya a fari la ka fara denso kan.
3. Kisɛw – a tɛ kɛ fɛn sumalenw ye, nka hali bi funteni bɛ ta .
A bɛ danfara don ni dannaya ye, kilisi kisɛw tɛ ni kapisayisini ye tiɲɛ na. U tɛ fɛn gɛlɛnw ye u bangenen na. Nka, a kisɛw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ denso la, o min nafa ka bon kapisiyini na. O bɛ se ka kɛ sababu ye ka kisɛw ka funteni dɔw minɛ ka bɔ denso la. Hali ni kisɛw yɛrɛ tɛ jeninida in bɔ, u bɛ se ka funteni dɔw ta hali bi, wa ni u tora pɔmutɛri kɔnɔ, u bɛ se ka kɛ sababu ye ka dumuni in sɛgɛn bɛɛ lajɛlen sɔrɔ.
Mɔgɔ caman bɛ kisɛw bɔ ni u bɛ pɔmitɛri labɛn walasa ka funteni dɔgɔya, nka o bɛna dɛmɛ dɔrɔn ni aw ye denso bɔ. Ni aw ye kisɛw dɔrɔn de bɔ nka ka denso to a cogo la, a bɛ to ka kɛ tulumafɛn ye.
4. A jiribolo – min tɛ spisi .
Chili pepinɛri jiribolo tɛ ni kapisiyini ye wa a tɛ sɔgɔsɔgɔ fewu. Nka, a ka c’a la, a bɛ bɔ labɛnni senfɛ, bawo a ka gɛlɛn ani a tɛ se ka dun. A bulu tɛ nɔ bila pepinɛri funteni hakɛ la, nka a nafa ka bon k’a dɔn ko a ka Tel .i ka fili tobili la.
Denso (membrane) ye kilisi yɔrɔ ye min ka gɛlɛn kosɛbɛ, yɔrɔ min na, kapisayini hakɛ caman bɛ sɔrɔ. Chili pepinɛri sogo bɛ kapisayisini dɔw sɔrɔ nka a ka nɔgɔn kosɛbɛ ni a bɛ tali kɛ a la. Kisɛw, hali ni u tɛ fɛn sumalenw ye, u bɛ se ka funteni minɛ ka bɔ denso la ani ka kɛ sababu ye ka pɔmutɛri ka sɔgɔsɔgɔ bɛɛ lajɛlen kɛ ni a tora a kɔnɔ. Ni aw b’a fɛ ka kilisi dɔ funteni dɔgɔya, ka denso ni kisɛw bɛɛ bɔ, o ye fɛɛrɛ ye min bɛ nɔ bɔ kosɛbɛ. Faan wɛrɛ fɛ, a jiribolo tɛ sɔgɔ hali dɔɔnin wa a bɛ fili dɔrɔn labɛnni senfɛ. Ni aw ye nin kilisi yɔrɔ ninnu faamuya, o bɛ se k’aw dɛmɛ ka aw ka tobilikɛfɛnw sɛgɛsɛgɛli hakɛ kunbɛn ani ka dumuniw dilan minnu bɛ bɛn aw ka funteni nege ma.
Ka kilisi tigɛ k’a sɔrɔ i ma jeni, o bɛ se ka kɛ fɛn ye min bɛ se ka kɛ fɛn ye min bɛ se ka kɛ fɛn ye min bɛ se ka kɛ fɛn ye min bɛ se ka kɛ fɛn ye. Kapisiyini bɛ se ka aw fari, aw ɲɛw ani aw ka ɲɛgɛnɛsiraw dimi, o la a nafa ka bon ka fɛɛrɛ dɔw tigɛ ni aw bɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ minɛ ani ka a tigɛ. Nin ye taamasiyɛn ye min bɛ kɛ ka wuluw tigɛ ka ɲɛ k’a sɔrɔ i ma i yɛrɛ dusu tiɲɛ .:
1.Wari ganw .
Farikolojidɛsɛ kunbɛncogo ɲuman ye ka bolokɔniw don minnu bɛ kɛ siɲɛ kelen. Lastikuw walima latex glovew ye sugandi ɲuman ye, barisa u bɛna aw bolow tanga kapisiyini ma. Ni ganw tɛ aw bolo, aw bɛ se ka baara kɛ ni dumunikɛminɛn fila ye walasa ka kilisi minɛ ka a sɔrɔ aw bɛ tigɛ.
Ladilikan: Ni bolokɔniw tɛ aw bolo, aw bɛ se ka aw bolow maga tulu dɔɔni na sani aw ka kilisi minɛ, barisa kapisayini bɛ siri tuluw la, wa a tɛna don aw fari la.
2. Aw bɛ kilisi tigɛ ka ɲɛ .
Aw bɛ baara kɛ ni murujan ye ni aw bɛ chilies tigɛ. Knife dulen bɛ se ka kilisi kuru ani ka kapisiyini bila fiɲɛ na, o bɛ a to a ka Tel .i ka don i fari la walima i ɲɛ na.
Aw bɛ a buluw tigɛ: Aw bɛ a daminɛ ni kilisi sanfɛla tigɛcogo ye, aw bɛ aw jija aw kana maga pɔmutɛri kɔnɔna na ni aw bolokɔniw ye.
Aw bɛ kilisi tigɛ janya la: Ni aw mago bɛ a la ka a bɔ, aw bɛ kilisi tigɛ ka a janya ka a kisɛw ni a denso sɔgɔ ka bɔ (membrane blanc spicy kɔnɔ). Aw bɛ aw janto aw kana maga sokɔnɔna yɔrɔw la ni aw bolokɔniw ye.
Aw bɛ kuyɛri kɛ kisɛw la: Sani aw ka aw bolokɔniw kɛ, aw bɛ se ka kuyɛri fitinin dɔ kɛ ka kisɛw ni denso bɔ ka bɔ kilisi la walasa ka dɔ bɔ u ni ɲɔgɔn cɛ yɔrɔw la minnu ka timi.
3. Aw bɛ baara kɛ ni dumunikɛminɛnw ye .
Ni aw t’a fɛ ka maga chilies la hali dɔɔni, aw bɛ se ka tonso walima pinɛsi kɛ ka chilies minɛ ka u tigɛ. O bɛ se ka nafa sɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenya la n’i bɛ baara kɛ ni suguya funtenimanw ye i n’a fɔ habaneros walima jinɛw ka pepinɛri.
Ladilikan: Paring knife ni a nɛgɛ fitinin jɛlen don, a ka ca a la, a ka fisa ni dumunikɛminɛn belebeleba ye ni aw bɛ chilies minɛ, barisa o bɛ a to aw bɛ se ka a yɛrɛ minɛ ka ɲɛ.
4. Aw bɛ aw tɛgɛw ko joona
Hali ni aw bɛ bolokɔniw don, a ka ɲi aw ka aw tɛgɛ ko ka ɲɛ ni safinɛ ye ani ka ji suma Tel .iya la kilisi kilisi minɛni kɔfɛ. O bɛ dɛmɛ ka kapisasini tolen fɛn o fɛn bɔ aw fari la.
Ladilikan: Ni aw ye kilisiw maga aw bolokɔniw na bala la, aw kana maga aw ɲɛda la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la aw ɲɛ na, fo aw ka aw bolow ko ka ɲɛ.
5. Aw kana maga aw ɲɛda walima aw ɲɛw la .
Ni aw ye kirinni tigɛ, aw bɛ a ɲini ka aw ɲɛda maga aw ɲɛda la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la aw ɲɛ ni aw da la, barisa o bɛ se ka kapisayisini bila yɔrɔw la minnu ka gɛlɛn ani ka dimi walima ka jeni. Ni aw bɛ kilisi tulu sɔrɔ aw fari la, aw bɛ yɔrɔ min bananen don, aw bɛ o ko joona ni safinɛ ni ji ye walima ka nakɔfɛn tulu dɔw kɛ a la (o bɛ dɛmɛ ka kapisasini wuli) sani aw ka safinɛ ko.
6. Aw bɛ baara kɛ ni yɔrɔ ye min tɛ se ka kɛ .
Kiliw tigɛ yɔrɔ la min tɛ porose ye (i n’a fɔ gilasi walima plastiki tigɛlan) o ka fisa ni jiri ye. Kapisiyini bɛ se ka don jiribolo la, wa a bɛ se ka mɛn waati jan kɔnɔ, hali ni a saniyalen don. O bɛ se ka kɛ sababu ye ka fɛn wɛrɛw tigɛ ni i ye dumuni wɛrɛw tigɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni u ka nɔgɔn walima ni u man gɛlɛn.
Ladilikan: Ni aw ye kilisi tigɛ jiri la, aw bɛ se k’a ko ni vinigari ye walasa ka kapisayini min bɛ mɛn sen na, o bɛɛ kɛ ka a kɛ.
7. Aw bɛ aw ka muru ni tigɛlan ko joona .
Aw bɛ kilisi tigɛ ka ban, aw bɛ aw jija ka aw ka muru ni tigɛlan ko ka ɲɛ. Kapisiyini bɛ se ka nɔrɔ o yɔrɔw la ani a bɛ se ka wuli ka taa dumuni wɛrɛw la, walima ka i fari dimi ni i magara u la kɔfɛ.
Ladilikan Tel .iyalenw ka ɲɛsin chilies minɛcogo ma .:
Aw bɛ bolokɔniw don ni aw bɛ se.
Aw bɛ tonso walima kuyɛri kɛ ka kisɛw sɔgɔ sanni ka maga aw bolokɔniw na.
Aw bɛ aw bolow ni aw ka baarakɛminɛnw ko joona ni aw ye chilies minɛ.
Aw bɛ aw yɛrɛ tanga ka maga aw ɲɛw la, aw ɲɛda la walima aw nugu la ni aw bɛ chilies minɛ.
Ni aw bɛ kilisi sɔrɔ aw fari la, aw bɛ tulu dɔɔni kɛ a la sani aw ka a ko ni safinɛ ni ji ye.
Ni aw ye nin fɛɛrɛ ninnu tigɛ, aw bɛ se ka sɔgɔsɔgɔninjɛ tigɛ ani ka a minɛ ni lafiya ye k’a sɔrɔ aw ma hami aw fari la walima ka aw dusu tiɲɛ.
